[demokrasi]

[İstanbul'dan Diyarbakır'a giden Piskopos Kendifyan'ın doğudaki Ermeni faaliyetlerinden bahsederek; Adana ve Mersin'de olduğu gibi Diyarbakır'da da cemiyetlerinin bir şubesini açtıklarını, İngiliz ve Fransız teftiş memurlarının da kilisede tertip ettikleri mitinge katıldıklarını ifade eden Ermeni Patriği Zaven Efendi'ye gönderdiği mektup sureti.]

1920

 

Erkân-ı Harbiyye-i Umûmiyye Dâ‘iresi

Numro: 2

Mektûb Sûreti

"Diyârbekir'de kilisenin ilerisinde Zeyd mevki‘inde dört komite birleşdi. Adana ve Mersin'de teşekkül eden cem‘iyetimizin şu‘besini burada açmağa muvaffak olduk. Ma‘lûm olan DR kimse buraya geldi çok memnûn olduk. Perşembe gecesi sâ‘at sekizde kililesede çan çalındı. Süryânî ve Ermeni sevgili milletimiz geldiler. Müzâkere olundu Cum‘a ertesi günü akşam sâ‘at on birde müzâkere ikmâl edildi. Müttefikimiz Fransız generalinin mevki‘i hâzırlandı. Burada bulunan iki papas da bulunmuşdur. Haleb'deki kuvvetli çetelerimiz Diyârbekir'e gelince size muvaffakiyetlerimizi bildireceğim.

Evvelki Taşnaklar gibi değil, bunların sözü ve özü birdir. Bundan böyle Osmanlıların FNARLS ya‘nî ışıkları baş aşağı oldu. Bizim ışıkları muvaffakiyetleri yakında size yazacağım. Oraların ışıklarından çok memnûn olduk. Şarka icrâ-yı şâdmânî ediyoruz. Diyârbekir'de Bedros Zarşiyan'ın Beyoğlu'nda Sakızağacı'nda Ermeni Katolik Ruhbânhânesi'nde Çercis nâmındaki şahsa göndermek istediği mektûbda şu cümleler vardır:

"İslâmların yakında sonunu görürüz. Bize nasıl yapdılarsa bizim de onlara öyle mukâbele etmekliğimiz zamânı geldi. Adana'dan iki papas tebdîl-i kıyâfetle oraya gelmişlerdir. Ermenilerin küçük yortuları günü kilisede miting akd edilecekdir. İngiliz teftîş me’mûrları buraya gelip gidiyorlar. Fransız müfettişleri de geliyor. Onlar bizim hayatımızı taht-ı te’mîne aldılar. Ermeni murahhası 6.600 lira getirdi. Gerek fukarâya gerek ma‘lûm olan cem‘iyetlere tevzî‘ edildi. Parayı getiren piskopos KYAVDDR Piskopos Patrik Zaven Efendi'nin milletinin âtîsini düşünmeyerek hükûmete aleyh-dâr yanlış bir siyâset ta‘kîb ve kendisini âdetâ buralara nefy etdiğini söylemişdi". Mektûbu vazîfe ve maksadını ifhâm etdiğinden her tarafa teyakkuz emr edilmişdir. Kilisede yeri hâzırlanan ceneral denilen zâtın Miralay Norman olduğu kaviyyen istidlâl olunuyor. Çünki Piskopos Norman'ın ceneral olduğu ve AAEH'deki ve ADEH sini söylemişdi. Küçük Yortu 18 Kânûn-ı Sânî sene [13]36 târîhine tesâdüf eyliyor. Norman da o gün burada bulunabilecekdi. Norman Mardin'de iken DH Diyârbekir'de bir ay kalmayacağını bildirmişdi. Bu ma‘lûmâtlar Norman'ın işgâle vesîle îcâdı içün geldiği kanâ‘atini tevlîd etmişdir.

Evvelce ahâlînin galeyânına rağmen Diyârbekir'e seyâhâtine müsâ‘ade edilmiş ve Siverek'e kadar gelmiş iken bu seyâhatin mektûb mütâla‘asıyla alâkadar görülmesi ve ahâlinin devâmlı galeyânı hasebiyle Norman'a Siverek'den Urfa'ya dönmesi lüzûmunu teblîğ ettiğim nezârete arz edilmişdi. Diyârbekir Müdâfa‘a-i Hukûk Cem‘iyyeti de pek MZK müdellel bir telgraf yazarak Norman Urfa'ya dönmesini Diyârbekir'e değil çete kuvâ-yı muntazamasıyla gelmek istese bütün mevcûdiyetleriyle müdâfa‘a edeceklerini bildirmişler ve Mar‘aş sancağında yapılan Ermeni mezâlimini de protesto etmişlerdir.

16/1/[13]36

 

PİSKOPOS KENDİFYAN'IN MEKTUBUNUN FOTOĞRAFININ GÖNDERİLECEĞİ

[Piskopos Kendifyan'ın Ermeni patriğine yazdığı mektubun Diyarbakır'da olduğuna ve fotoğrafının posta ile gönderileceğine dair Erkân-ı Harbiyye-i Umumiyye'den Harbiye Nezâreti'ne şifre telgraf.]

28 Ca. 1338 (18 Şubat 1920)

 

Osmanlı Ordu-yı Hümâyûnu

Erkân-ı Harbiyye-i Umûmiyye

Şu‘be: 2

Diyârbekir'de:

On üçüncü Kolordu Kumandanlığı'ndan Harbiye Nezâret-i celîlesine mevrûd Fî 18 Şubat sene [1]336 târîh ve 508 numrolu şifre sûretidir.

C: 

Piskopos Kendifyan'ın mektûbu Diyârbekir vilâyeti'ndedir. Ahz edilecek fotoğraf posta ile takdîm edilecekdir. Ancak postanın ahvâl-i hevâ’iyye dolayısıyla iki aydan evvel İstanbul'a vâsıl olamayacağını tahmîn ediyorum. Mektûbda polis müdîrinin ifâdesine göre Kendifyan'ın me’mûriyyet-i rûhâniyyesine â’id damga da mevcûddur. Polis Müdîriyeti kasasında mahfûzdur.

Fî 18 Şubat sene [1]336

 

KENDİFYAN'IN MEKTUBUNUN FOTOĞRAFININ GÖNDERİLMESİNİN GECİKECEĞİ

[Piskopos Kendifyan'ın Ermeni patriğine gönderdiği mektubunun Hakimiyyet-i Milliyye gazetesinde neşri üzerine, patrik tarafından tekzip edilen mektubunun fotoğrafının gelmesi gecikeceğinden,durumun Osmanlı matbuatıyla açıklığa kavuşturulması hakkında Harbiye Nezâreti'nden Hariciye Nezâreti'ne tezkire.]

5 C. 1338 (25 Şubat 1920)

Erkân-ı Harbiyye-i Umûmiyye Dâ’iresi

Şu‘be: 2

Numro: 814

Hâriciye Nezâret-i Celîlesine

Devletlü Efendim Hazretleri

Dersa‘âdet'den Diyârbekir'e giden Piskopos Kendifyân'ın ahvâli âsâyişiyle ehemmiyetli bir sûretde alâkası olan bir mektûbu On üçüncü Kolorduca elde edilmiş idi. Mektûbun sûreti merbûtan takdîm kılınmışdır. Ankara'da münteşir Hâkimiyyet-i Milliyye gazetesinde bu mektûbun intişârı üzerine Ermeni Patriki Zaven Efendi Rumca Proleodos gazetesiyle tekzîb etmiş ve on beş gün zarfında aslının fotoğrafisi neşr edilmediği halde hilâf-ı hakîkat olduğunu i‘lân etmişdir. Bunun üzerine mektûbun fotoğrafisinin irsâli On Üçüncü Kolordu'ya yazılmış idi. Almanın cevâb sûreti merbûtan takdîm kılınmışdır. Mektûb aslının vürûdu gecikeceğinden bu cevâba müsteniden Matbu‘ât-ı Osmaniyye ile keyyfiyetin tevazzuhu muvâfık gibi mütâla‘a edilmekde ise de muktezâsı menût-ı re’y-i âlîleridir. Ol bâbda emr ü fermân hazret-i men lehü'l-emrindir.

Fî 5 Cemâziye'l-âhir sene [13]38

Harbiye Nâzırı

ve Fi 25 Şubat sene [13]36

BOA. HR. MÜ, Kr. 57/4

Belgeler
Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor
Resimleri Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap
Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor
Resimleri Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap
Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor
Resimleri Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap
Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor
Resimleri Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap