ÇILDIRTAN EVLILIK ADETLERI

Ümit Efekan’ın “Şaşkın Ördek” komedisini anımsayanlar bilirler. Halil İbrahim (İlyas Salman) tahsildar olarak çalışmaktadır Zeyno(Pembe Mutlu) ile birbirlerini severler. Aileler de uygun bulur kız istenir. Önce ılımlı bulunan istekler ise kademe kademe yükselerek dar gelirli bir aile için içinden çıkılmaz bir hal alır.Baba (Münir Özkul) ile Anne (Adile Naşit) tüm birkimlerini harcadıkları gibi borçlanırlar. Başlık parası, söz alış verişi, nişan alış verişi koç göndermeler, tüm akrabalara hediyeler, kuaför, berber paraları nişan, düğün derken isyan noktasına gelinir. Artık damat şaşkın bir ördeğe dönmüştür.

Anadolu adetlerinde yemekli hamam eğlenceleri, damat evine çeyiz getirilmesi,

çeyizde bulunan eşyaların yazılması, kına gecesi, damat tıraşı, düğünün en önemli aşamaları. Düğün sırasında açık artırma gibi takıların “Kaynatadan bir bileziiiik” diye ilanen tebliği ise takıyı teşvik edici ama bir çok çifti utandırıyor.

Bazı yörelerde şöyle adetler var:

Adana'da kız istenirken su içilmiyor, su getirilmesi işin olmayacağı anlamına geliyor. Kına gecesine giden damat yolda durdurulup, yüksek bir ağaç dalına konan yumurtaları vurması isteniyor. Vuramazsa kız evi ceza veriyor

Adıyaman yöresinde girerken kapıda yumurta veya nar kırılıyor. Bunun anlamı gelinin eski huylarının yumurta gibi kırılması.

Afyonkarahisar'da kız isteme sırasında erkek tarafına yalnızca su ikram ediliyor. Elini öpen gelini kaynana kutlamıyor. Sebebi ise ilginç: Gelinle "ilk günden yüz göz olmamak". Düğünden önce, kaynana oğluna götürmek için kızın saçından bir tutam alıyor.

Diyarbakır yöresinde gelin damadın evinin kapısında dolu bir testiyi kırıyor. İçeri girerken ayağının altına post seriliyor. Bunun nedeni gelinin koyun gibi uysal olması.

Konya'da söz kesmeye 'bitirme' deniyor. Karaman'da bitirmenin damat adayının kulağı çekilerek duyurulması bir gelenek. evine götürülürken mezarlıktan geçirilmesine de özen gösteriliyor. Bunun nedeni geline "Düğünü gördün, ölümü de unutma" mesajını vermek.

Muş'ta çok eşlilik yaygın olduğu için kız istendiğinde başlık parası hazırsa isteyenin yaşı veya evli olup olması problem değil. Evlilik öncesi gelin ve damadın birbirini görmesi yasak.(evliliğim.com)

Evlilikte gelenek şikayetlerinden bazıları

“Eşimle üniversitede tanıştım.Eşim Urfalı olduğu için kendini hiç belli etmedi. Urfa geleneklerine göre evlendim. İlk başlarda çok hoş geliyordu. Lakin sonraları geleneklerin baskıları beni yıprattı. Dayanamadım ve boşanmak zorunda kaldım. Evlenecek olanlara tavsiyem eşlerinin geleneklerini, orflerini öğrendikten sonra evlenmelerini tavsiye ediyorum. Buket Berfin/İSTANBUL

“EŞİMLE ben sürekli kavga ediyoruz. Evlenirken onların geleneklerini bilmiyordum. Karımın geleneklerinde varmış diye bana her şeyi yaptırdılar. Daha sonra öğrendiğimde benim yapmamam gereken bir çok alışveriş ve çeyizlik gibi konuları bana yaptırdılar. Bu çok ağrıma gidiyor. Bu yüzden hep kavga ediyorum. Gururuma yediremiyorum.” Esmanur /Manisa .

“İstanbul'da üniversitede okurken eşimle tanıştım. 6 senelik bir evliliğim var. Mutlu bir evlilik diyebilirim ama ben mutlu değilim. Eşimle evlenmeden önce hür ve rahat bir kızdım. Eşimde ailesine uydu ve beni evine kapattı. Neymiş onların geleneklerinde böyleymiş. Çocuk olduğu için 6 sene sabrettim. Siz siz olun eşinizin gelenek ve göreneklerini dikkate alın sonra değişiyorlar. Çocuğum olmazsa bir an bile durmam” Rumuz; SABIRLI/İSTANBUL.(evlilikler.com)

Evlilik hazırlıklarında geline ve bazı yakınlarına giysiler, altın bilezikler alınır. Hadi bu konuya verilen önemin bir göstergesi olması adına yapılır. Damat bohçası diye bir olay var. Damada belki hiçbir zaman bir daha giyilmeyecek olan ipek pijama konur, Hatta bazılarında rop de şambır’da eklenir. Bizde adet böyledir. “Güzeli oynatırlar, çirkini söyletirler”

Lakin adetlerin en rahatsız edici olanları bu değildir. Anadolu adetlerinde düğün gecesi sonrası ilk sabahta aile büyüklerinin gelin-damat evine kahve içme ziyaretleri belki de adetlerin en rahatsız edici olanıdır.

Yine de bizdeki adetlerimizden şikayeti sınırlı tutalım. İpek pijama filan ne ki? Bakın elalemin adetlerinde neler var?

Eğer Çin'de gelin olsaydınız, oranın adetine göre damadın ailesi astroloji uzmanına başvuracaktı. Uzmanın hazırladığını damadın ailesi kabul ederse, evlenecek çiftin doğum saatini ve tarihini kızın ailesine bildirerek, aynı işlemi onların da yapmasını isteyecekti!

Evlilik yatağını damat hazırlayacakta ve üzerine portakal, fıstık, meyve dolduracakta ve mahallenin tüm çocuklarının yatak üstündekilerle oynamasını isteyecekti. Çünkü yatağın üzerinde ne kadar çok çocuk olursa, o kadar çok doğurganlık olacağına inanılıyor. Yani evlilik = çocuk doğurmak olarak algılanıyor..

Beyaz gelinlik hayaliniz varsa unutun! Çin'de gelinler düğünde kırmızı ayakkabı giyer ve kırmızı duvak örter. Nedimelik yapan bayanlar gelinin horoskopuyla uyumlu doğum yılına sahip kişilerden seçiliyor. Yani arkadaşlarınızı bile seçerken, düğünde yârenlik edebilir mi diye önceden astrolojik durumunu incelemelisiniz. Ayrıca Ay takviminin 7'nci ayının son 15 gününde evlenmenin uğursuz olduğuna inanılıyor. Çünkü o dönemde cehennemin kapısının açılıp, kayıp ruhların serbest kaldığına inanırlar. Bizim iki bayram arası evlenme işine benziyor. Kalkar da ruhlardan biri, ya çiftin aklını çelerse?

Ya Kore'de evlenmek zorunda kalsaydınız?Her kavga ettiğinizde mahalleye ve eve gelen misafirlere bildirmek üzere tahta ördeklerle haşır neşir olmak durumundaydınız! Kore'de evlilik geleneklerinde ördek ve kaz çok önemli. Düğünden sonra, çiftin evine bir çift tahta ördek konuluyormuş. Eğer ördekler karşılıklı konursa çift iyi geçiniyor, ters konursa çiftin kavga ettikleri anlamına geliyor.

Iskoçya’da çok enteresan bir gelenek var. Gelin düğünden bir gece önce aile büyüklerinin ortasına oturuyor ve onlara ayaklarını yıkatıyor. Çiftin mutluluk yolunda yürümeleri için yapılıyor bu iş! Kaç kaynana oğlu mutlu olsun diye bu gelin ayağı yıkama işine he der, tahmini zor.. Zaten bu yüzden Türkiye'ye bu gelenek sıçramamış olmalı.

Afrika'da bazı yerlerde kız istenirken gelin adayına para ve fıstık veriliyor. Gelin kabul ederse damatla bölüşüyor. Afrikalı maymunların fıstık sevmesiyle bir ilgisi olmalı.

Bosna-Hersek'te damat adayı kızın ailesi tarafından sorguya tabi tutuluyor ve gecenin sonunda uygun damat olduğuna karar verilirse şekerli kahve, huyu suyu beğenilmezse sade kahve ikram ediliyormuş. "Acı kahve" dedikleri bu olsa gerek. Evden sürekli acı kahve içip çıkan damat adaylarının psikolojisi ne olur, o meçhul.

Kafkaslarda yaşayan Kabardey’lerde damat ilk 3 gün gelinin iç çamaşırlarını çıkarmakla yükümlüdür. Özellikle çok sıkı olan korse zarar vermeden çıkarılmalıdır. Bu 3 gün boyunda gelin hiç ama hiç konuşmaz.

Pakistan’da damat adayı öyle bir sınava sokuluyor ki, ÖSS solda sıfır kalı. Pakistan'ın bazı bölgelerinde damat adayı kızın aile büyükleri tarafından sınavdan geçiriliyor. Bu sınavda, aile büyükleri damat adayına akla gelebilecek tüm hakaret ve küfürleri ediyorlar. Damat ise tüm bunlara katlanacak soğukkanlı davranacak. Sınavdan başarıyla geçen genç evlilik iznini almış olur. Kızı alır da, sonra kızdan hıncını çıkarır mı çıkarmaz mı onu da onlar hesaplasın.

Daha beterleri de vardır mutlaka adetlerin. Sözgelimi bizim bazı yörelerde, berdel, aile mahkemesi, ölen kardeşin karısının kayını ile evlenmesi benzerleri gibi.. Ancak dikkatinizi çektiyse uçuk adet örnekleri arasında modern toplumlardan pek örnek yok. Onlar daha akılcı davranıyor olabilirler ama boşanma da çok. Yanlış varsa ısrarın anlamı da yok zaten.

Belki de adetler arasında “Bu aileye gelin gelenin ancak ölüsü bekar çıkar” sözünün etkisi vardır. Artık çağdışı bulunan “Kadının sırtından sopayı, karnından sıpayı eksik etmeyeceksin” sözü belki de bazı yörelerde halen geçerlidir.

Orwell’in bir deyişini anımsıyorum. “Yeryüzünde değişik yörelerdeki insanlar, aynı zaman diliminde farklı zamanları, çağları yaşarlar” kabilinden bir söz söylemişti. Sanırım haklı. Yeryüzünde bazıları şirin görünen ama akılcı olmayan bir çok adetle birlikte yaşıyor insanlar.

Konu: ÇILDIRTAN EVLILIK ADETLERI (Okunma Sayısı 1173 defa)	Seçenekler	Arama
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.